„Dyktator czy wybawca. Przyczyny i kulisy przewrotu majowego 1926” – prof. Wojciech Polak o dramatycznych decyzjach i lekcjach dla współczesnej Polski
Dyktator czy wybawca. Przyczyny i kulisy przewrotu majowego 1926 „Józef Piłsudski powinien dla nas wszystkich pozostać wzorcem patriotyzmu i troski o dobro wspólne” – tymi słowami prof. Wojciech Polak otwiera refleksję nad stuleciem przewrotu majowego w swojej najnowszej książce „Dyktator czy wybawca. Przyczyny i kulisy przewrotu majowego 1926”, która ukazała się nakładem wydawnictwa Biały Kruk.
Publikacja zaczyna się krótką historią życia Józefa Piłsudskiego doprowadzoną do czasu jego odsunięcia się do Sulejówka. Autor nie skupia się jednak na życiorysie jednej z najważniejszych postaci polskiej historii, lecz przede wszystkim na analizie mechanizmów politycznych i społecznych, które doprowadziły do dramatycznego przesilenia w maju 1926 roku. To mocna, bezkompromisowa i pouczająca opowieść o kryzysie państwa, ostrych sporach politycznych i decyzjach, które wstrząsnęły młodą polską demokracją, oparta na solidnych źródłach historycznych.
Prof. Wojciech Polak, wybitny historyk, pisarz, przewodniczący Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej, w prosty i przystępny sposób prowadzi czytelnika przez burzliwą rzeczywistość pierwszych lat niepodległej Polski. Przypomina, że Józef Piłsudski odegrał kluczową rolę w procesie odzyskania niepodległości. Po 1918 roku bez żadnych nacisków i sporów politycznych został wybrany Naczelnikiem Państwa jako symbol walki o wolność. Po zwycięstwie w wojnie z bolszewikami otrzymał tytuł Marszałka Polski. Z czasem jednak jego pozycja w życiu publicznym zaczęła być podważana przez część totalnie skłóconych środowisk politycznych. W 1923 roku Piłsudski zdecydował się wycofać z chaotycznego życia politycznego.
W gorszące partyjne rozgrywki wciągano nawet wojsko, a Sejm stał się areną nieustannych kłótni, w których chodziło głównie o partykularne interesy. Nieustannie zmieniały się rządy. Pojawiało się też coraz więcej pytań, czy tak powinna wyglądać wymarzona demokracja w państwie, które dopiero co odzyskało niepodległość. Autor opowiada się po stronie Józefa Piłsudskiego, tak samo jak olbrzymia większość społeczeństwa polskiego w latach 1920-tych. Marszałek nie przewidywał zresztą, że dojdzie do starcie zbrojnego; liczył na to, że strona rządowa ustąpi dobrowolnie, a politycy przystąpią do prac nad reformą ustrojową, która stała się konieczna. Niestety strona rządowa pierwsza otworzyła ogień. Po paru dniach walki ustały, a prezydent i rząd podali się do dymisji.
Sto lat po przewrocie majowym wydarzenia te wciąż inspirują do refleksji nad kondycją demokracji, odpowiedzialnością elit politycznych oraz rolą obywateli w życiu publicznym. Jak zaznacza autor: „Trzeba też popatrzeć na wydarzenia sprzed stu lat z perspektywy teraźniejszości, bo przecież historia powinna być nauczycielką życia. Dzisiejsza demokracja wymaga przestrzegania prawa, dobrego obyczaju, wymaga rzetelnych i uczciwych urzędników, sprawiedliwych i niezależnych sędziów. Jeżeli tego wszystkiego nie ma, dochodzi do tragedii, która ma miejsce obecnie w Polsce”.
W tym kontekście szczególnego znaczenia nabierają cytowane przez Autora słowa polskiego papieża Jana Pawła II, który darzył osobę Marszałka wielkim szacunkiem: „Historia uczy, że demokracja bez wartości łatwo się przemienia w jawny lub zakamuflowany totalitaryzm”.
Książka prof. Wojciecha Polaka powstała po to, by historia uczyła i inspirowała. Przystępny styl, bogata dokumentacja źródłowa i liczne ilustracje sprawiają, że czyta się ją jednym tchem, a refleksje nad przewrotem majowym pozostają aktualne także dziś w kontekście wyzwań dla demokracji, państwa prawa i odpowiedzialności społecznej. Autor nie potępia Józefa Piłsudskiego za wydarzenia z 1926 roku, choć dostrzega ich dramatyzm i ofiary w ludziach. Jak podkreśla: „Nikt nie akceptuje dzisiaj rozwiązań siłowych i przelewu krwi. Ale jakiś przełom jest konieczny. Potrzebny jest solidarny sprzeciw wszystkich Polaków wobec dyktatury, łamania prawa i podporządkowywania naszego kraju decyzjom europejskich biurokratów z Brukseli i z Berlina”.
Dyktator czy wybawca. Przyczyny i kulisy przewrotu majowego 1926
Bez żadnych nacisków, zupełnie spontanicznie, wybrano go po odzyskaniu niepodległości Naczelnikiem Państwa – za wielkie zasługi w walce o tę niepodległość. Z kolei za boje z bolszewikami Józef Piłsudski został Marszałkiem. Po przegnaniu Sowietów i ustaleniu granic uznano go jednakże w niektórych kręgach politycznych za niepotrzebny balast. Wyzywano go od najgorszych, dyskredytowano jego osiągnięcia. Więc w 1923 r.
Mistrzowska gra Józefa Piłsudskiego
To była zaiste mistrzowska gra – zacząć wojnę w bloku państw, które ją ostatecznie przegrają, a zakończyć wśród zwycięzców! Sam wielki przeciwnik Józefa Piłsudskiego, Roman Dmowski, przyznawał Naczelnikowi, że to był genialny manewr.
Nieznane rozmowy Józefa Piłsudskiego
Sporo pisze się o Józefie Piłsudskim, ale rzadko oddaje się głos jemu samemu. W tej książce jest inaczej.
Tu Marszałek przemawia do nas wprost. Rozmów z nim spisano podczas jego życia nie za wiele, jeszcze rzadziej były publikowane w formie książkowej, trwałej – toteż nie są zbyt znane. A szkoda, gdyż Komendant bardzo dużo opowiadał w nich o sobie; o swoim życiu prywatnym, ale i swoich poglądach na Rzeczpospolitą oraz Europę.
Między nieładem a niewolą. Krótka historia myśli politycznej
Napisana barwnym, literackim językiem, świetnie ilustrowana książka jednego z najwybitniejszych intelektualistów europejskich. Pełna refleksji nad współczesnością historia od starożytnych myślicieli chińskich i filozofów greckich, przez świętych Augustyna i Tomasza, renesansowych humanistów, zachodnich filozofów baroku i oświecenia, po myślicieli polskich (np. Mistrz Wincenty, Paweł Włodkowic, Józef Piłsudski).
Naród niepokonany. Przełomowe momenty polskiej historii
Sarmaci w trudnych okresach Rzeczypospolitej powiadali, że jest ona niczym słońce, choć bowiem zachodzi i popada w mrok, to niebawem wschodzi i znów świeci pełnym blaskiem. Na zawsze nie gaśnie nigdy. O takich wschodach i zachodach naszego kraju i narodu pisze w tej książce wybitny historyk i pisarz, prof. Andrzej Nowak.
Monarchia polska
Nie byłoby królestwa w Polsce, gdyby nie chrzest Mieszka I oraz ustanowienie w 1000 roku hierarchicznego ładu polskiego Kościoła – pisze prof. Grzegorz Kucharczyk, autor wielu poczytnych książek historycznych. Zjednoczenie ziem polskich pod berłem królewskim przez Bolesława Chrobrego w roku 1025 było dowodem wielkości państwa oraz jego suwerenności.
Polski etos romantyczny
Etos polski, na dodatek romantyczny, budzi wzniosłe skojarzenia. Przywołuje wizerunki naszych wielkich wieszczów, czyny bohaterów, powoduje zadumę nad szczytnymi ideami, budzi wspomnienia największych uniesień patriotycznych, ale i – miłosnych. Etos to pojęcie, które odnosi się do całej społeczności, do narodu, i dlatego może zaskakiwać w zestawieniu z romantyzmem, ten bowiem wielbił jednostkę, jej indywidualizm, jej emocje.
Polski my naród
Polskość i patriotyzm stanowią kanwę tej niezwykłej książki, utkanej z rodzimej historii, obyczajowości, tradycji. To właśnie pośród nich uwił sobie gniazdo przed wieloma wiekami dumny polski Orzeł. Umiłowanie Ojczyzny wypisywali Polacy na sztandarach przez stulecia. Jako naród przetrwaliśmy różne dziejowe kataklizmy i istniejemy do dzisiaj tylko dlatego, że zachowaliśmy miłość do Polski.
Opresja. Ilustrowana historia PRL
Ta książka powstała z dwóch powodów. Po pierwsze, poziom wiedzy o tak przecież nieodległych czasach jak historia państwa nazwanego Polską Rzeczpospolitą Ludową (PRL) jest w naszym społeczeństwie bardzo niski, zwłaszcza wśród ludzi młodych i średniego pokolenia. Są bowiem siły i ośrodki usilnie pracujące nad utajnianiem prawdy o latach 1944–1989.
Komentarze (0)
Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników serwisu. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za ich treść. Wpisy są moderowane przed dodaniem.