Odpowiedź nieba dla ziemi. Lourdes. Objawienia, uzdrowienia, nawrócenia

CZĘŚĆ I Lourdes i Bernadetta

ROZDZIAŁ I Historia a legenda

HISTORYCY LOURDES • NIEWIERZĄCY I WIERZĄCY • CHOROBY I UZDROWIENIA • ŁASKI I CUDA • CHOROBY ORGANICZNE I CHOROBY NERWOWE • KAŻDY PISZE HISTORIĘ LOURDES WEDŁUG SWEGO ZDANIA • NIEUNIKNIONE OMYŁKI • PODZIAŁ TREŚCI

Wydarzenia i cudowne uzdrowienia w Lourdes opisywane były bardzo często przez ludzi, którzy osobiście znali Bernadettę, byli świadkami objawień, jakie otrzymała, i widzieli na własne oczy pierwsze uzdrowienia. Historię Lourdes pisali historycy znani ze swego talentu, jak na przykład Henryk Lasserre, uczeni i sami lekarze. Oprócz „Roczników” („Annales de Lourdes”), których geneza sięga roku 1858, stanowiących zbiór obejmujący dwadzieścia kilka tomów, mamy jeszcze „Dziennik urzędowy” wszystkich wypadków w Lourdes – wypadków o treści nieraz tak bogatej, że żaden historyk dostatecznie omówić ich nie zdoła. Są tam zebrane dzień za dniem wszystkie wydarzenia w porządku chronologicznym, z całą tą barwą świeżości, która nie da się już odtworzyć wtedy, gdy się pisze po upływie pewnego czasu. Badaniem i opisywaniem uzdrowień jako pierwszy zajmował się ksiądz Sempé, przełożony oo. misjonarzy Niepokalanego Poczęcia w Lourdes.

Ustawiczne następstwo faktów, choć nieco jednostajne, przykuwa jednak uwagę i pociąga mimo woli. Redaktorzy, świadkowie, osoby ciągle się zmieniają, lecz fakty zachowują swój właściwy charakter.

Dziewica Niepokalana, która ukazała się Bernadetcie i ją zachwyciła, pozostawiła w jej umyśle pamięć doskonałego, niezmiennego ideału, a ręka tej Dziewicy – od lat blisko 50 – zdaje się nadawać wszystkim swym cudom i łaskom jeden niezmienny rys.

Szukając w „Rocznikach” najważniejszych spostrzeżeń, znaleziono by tam materiały do olbrzymiego dzieła. Znalazłby się jasny dowód, że wydarzenia w Lourdes nie zapożyczają od nauki ludzkiej ani swych środków działania, ani metody, która bywa jak wszystko, co ludzkie, powolna, stopniowa, a jej wyniki są często niepewne. Wydobędziemy z tego archiwum wszystkie ważniejsze zdarzenia, spostrzeżenia, aby je ułożyć, wystawić na widok publiczny i oddać pod sąd lekarzy, którzy nadadzą im dopiero właściwe znaczenie. Wtedy będzie to najciekawsza lektura. Jesteśmy jeszcze zbyt blisko tych zdarzeń, które czas dopiero ukaże we właściwym świetle. Dziś jeszcze nieraz trudno oddzielić zdania osobiste i sądy uprzedzone. Każdy pisze według swego osobistego zapatrywania, więc i historia przybiera nieraz charakter osobisty.

Dla niewierzących, jak na przykład pan Zola, w Lourdes kończy się panowanie rozumu. Według nich człowiek najrozumniejszy błądzi w tym siedlisku „sugestii”, a obłęd rządzi tam stale umysłami ludzkimi. I to jest właśnie ujemna, ciemna strona naszego wieku, tego wieku niby postępu.

„Ogniska przesądów, powiada dr Diday, są podobne do ognisk zarazy, mają też podobną siłę niszczącą. Cel wyższy nakazuje nam zniweczenie takich przesądów, choćby kosztem największego nawet bólu, sprawionego tym, którzy z jakichś powodów upierają się przy ich rozszerzaniu”.

Dla pielgrzymów zaś, przybywających ze wszystkich stron świata, Lourdes jest ziemią cudów. Idą oni jednak nieraz za daleko i oświadczają, że wszystkie uzdrowienia są cudowne. Mówią i sądzą o dokonanych uzdrowieniach, przyznając wszystkim cudowność, czasem lekceważąc nawet prawdziwie cudowne uzdrowienie, a wielką wagę przywiązując do wypadku nieraz czysto naturalnego.

Wrażenia te są opowiadane w gazetach, w codziennych rozmowach, powtarzane po sto razy, a za każdym razem w inny sposób, tak że często jest trudno, a nieraz nawet niepodobna, fakt omawiany rozpoznać w jego pierwotnej formie, tak się tenże zmienia, przechodząc z ust do ust.

Tak więc, podczas gdy wielu niewierzących przeczy z góry wszystkiemu, bez sprawdzenia, inni twierdzą niejedno bez dostatecznych dowodów i zabierają się do badania tej ważnej sprawy z umysłem nieprzygotowanym do rozstrzygania tak ważnych kwestii.

Stąd obok prawdziwej historii Lourdes zrodziły się niekiedy legendy, stąd pochodzi owo zamieszanie, które trwa nieraz i dziś jeszcze, rodząc w wielu umysłach nieprzezwyciężone niczym niedowierzanie.

Lekarze długo sądzili (dziś są mniej stanowczy w swych twierdzeniach), że w historii Lourdes mamy do czynienia tylko z wiarą i wpływem religijnym. Uzdrowienia nadzwyczajne miały być według wielu z nich tylko zaburzeniami i wstrząśnieniami nerwowymi, źle tłumaczonymi. Ale największa część tych, którzy krytykują i sądzą fakty w Lourdes, albo wcale nie zna owych wypadków lub je zna zupełnie źle i sądzi o nich według swych teorii, swych systemów – albo według tego, co o tych faktach słyszeli, bez żadnego upewnienia się, czy to jest prawda, czy nie. Najbardziej zaciętymi i nieubłaganymi przeciwnikami Lourdes i tutejszych cudów są najczęściej ci, którzy nigdy nie byli z tłumem tak licznie dążącym do groty, nigdy szczerze nie szukali prawdy i nie zasięgali jej u poważnego źródła.

Najbardziej więc idzie o to, aby pokazać jasno, co się w Lourdes dzieje, i przedstawić, jak dochodziło do tych wszystkich wydarzeń i uzdrowień. Na tych podstawach i zasadach oprze się opowiadanie następujących wypadków.

Historia Lourdes ciągnie się od 11 lutego 1858 roku aż do naszych czasów i dzieli na cztery główne epoki:

I. Pierwsza to historia Bernadetty.

II. Druga obejmuje wszystkie uzdrowienia, które się odbywały pod okiem dra Dozousa i Vergeza oraz prace komisji śledczej.

III. Trzecia rozpoczyna się z chwilą ogłoszenia „Roczników” w roku 1868 i trwa do naszych czasów.

IV. W czwartej nastąpiły ostatnie badania faktów w biurze sprawdzań (bureau des constatations) i otwarcie kliniki w Lourdes podczas wielkich pielgrzymek.

I te cztery epoki w dziejach Lourdes będą przedmiotem dalszego naszego szczegółowego badania.