Odnaleźć Krzyż Chrystusowy, czyli historia cesarzowej Heleny, prekursorki archeologii
Paolo Veronese, "Wizja świętej Heleny". Fot. MeiserDrucke To kobiecie dane było dostąpić wielkiej łaski odnalezienia Krzyża Świętego. Mowa o Helenie, matce Konstantyna Wielkiego – pierwszego rzymskiego cesarza, który przyjął chrzest. Jak podaje Sozomen Hermiasz, w 312 r. Konstantyn, jeszcze jako poganin, miał stoczyć decydującą bitwę ze swoim rywalem Maksencjuszem. Musiał go pokonać, aby objąć władzę w Rzymie, ale „pozostawał w niepewności, jaki będzie wynik orężnej rozprawy i na czyją może liczyć pomoc”. Wówczas „zobaczył we śnie znak krzyża jaśniejący na niebie. Gdy zaś oszołomiony był na ten widok, zjawili się przy nim aniołowie Boży: ‘O Konstantynie – rzekli – w tym [znaku] zwyciężaj!’. Mówią ponadto” – pisze Sozomen – „że miał mu się objawić sam Chrystus, ukazać znak krzyża i polecić, by sporządził znak podobny do tego, a mieć będzie w przypadku wojen pomoc i rękojmię zwycięstwa”. Tak też się stało. Przed decydującym starciem Konstantyn nakazał umieścić ów znak (był to raczej monogram Chrystusa – chryzmon niż krzyż) na vexilium (sztandar naczelnego wodza), po czym odniósł efektowne zwycięstwo nad oddziałami Maksencjusza w słynnej bitwie przy moście Mulwijskim. Wielka była w tym także zasługa chrześcijan, którzy opowiedzieli się po stronie Konstantyna, bowiem Maksencjusz należał do ich zaciekłych prześladowców. W 313 r. Konstantyn przy współudziale sprzymierzonego z nim Licyniusza (władcy wschodniej części Imperium) ogłosił tzw. edykt mediolański, który zapewnił chrześcijanom wolność wyznania w Imperium i swobodę głoszenia Ewangelii. Niewątpliwie zdecydował się na to pod wpływem Heleny. Jednak, mimo iż już wówczas wysoko cenił wyznawców Chrystusa, powierzając im najwyższe urzędy państwowe, nie zdecydował się jeszcze na porzucenie pogaństwa. Natomiast Helena przyjęła chrzest prawdopodobnie jeszcze ok. 311 r. (najpóźniej w 315 r.), zaś w 325 r. syn podniósł ją do godności Augusty. Imperatorowa stała się jedną z najgorliwszych krzewicielek chrześcijaństwa w Imperium, angażując się zarówno w fundowanie kościołów, jak i w pomoc najuboższym i uwalnianie jeńców.
Pamiętając o wspaniałym zwycięstwie Konstantyna pod znakiem Chrystusowym, pobożna cesarzowa zapragnęła odnaleźć Drzewo Krzyża Świętego. Jak pisze święty Ambroży, Helena wyrzucała sobie, iż podczas kiedy ona otoczona cesarskim przepychem zasiada na tronie, Krzyż Chrystusowy leży zagrzebany w prochu. Miała też doświadczyć niezwykłego snu, w którym ukazali jej się dwaj aniołowie niosący w jej stronę świetlisty krucyfiks. Cesarzowa uznała to za znak od Boga, iż powinna udać się do Palestyny na poszukiwania, mimo iż zdawała sobie sprawę, że odnalezienie najcenniejszej pamiątki Chrystusowej Męki wydaje się przedsięwzięciem nie mającym szans na powodzenie. Było bowiem wiadome, iż cesarz Hadrian na miejscu zniszczonej Jerozolimy wybudował w 130 r. rzymskie miasto Aelia Capitolina. Pragnąc zniszczyć pamięć o Jezusie Chrystusie, imperator rozkazał zasypać Kalwarię i Grób wałem ziemnym, pokryć go kamiennymi płytami i wybudować w tym miejscu świątynię Wenery – pogańskiej bogini zmysłowej miłości. Helena była jednak zdeterminowana w swoim postanowieniu, zatem w 326 r. udała się z pielgrzymką do Ziemi Świętej. Kiedy dotarła do Jerozolimy, była wstrząśnięta dokonaną przez Hadriana profanacją, nakazała zatem zburzyć pogańską świątynię i rozpocząć prace wykopaliskowe. Stała się w ten sposób, jak twierdzi Aleksandra Polewska, prekursorką archeologii na kilkanaście stuleci przed utworzeniem tej dziedziny naukowej. Wbrew wszelkim oczekiwaniom niedaleko odsłoniętej Golgoty Helena odnalazła cysternę, w której były ukryte trzy belki krzyża. Pozostała jednak kwestia identyfikacji, która z nich jest tą, na której dokonało się zbawienie świata. Święty Ambroży i święty Jan Chryzostom podają, iż cesarzowa rozpoznała Krzyż Chrystusowy dzięki przytwierdzonej do niego tabliczce (titulus), na której Piłat rozkazał umieścić w trzech językach napis „Jezus Nazareńczyk Król Żydowski”. Inna wersja, zapisana m.in. przez Sozomena, głosi, iż titulus co prawda się zachował, ale był oderwany od belki. Rozpoznanie Krzyża Chrystusowego dokonało się zatem dzięki cudowi uzdrowienia nieuleczalnie chorej kobiety, która go dotknęła. Odnalezione Drzewo Krzyża Helena podzieliła na trzy części, z których dwie zabrała do Rzymu. Jedna z nich miała znacznie później trafić do Konstantynopola, druga zaś pozostała w Rzymie, gdzie została umieszczona w kościele na terenie rezydencji cesarzowej – Palatium Sessorium. Po śmierci Heleny powstała w tym miejscu Bazylika Świętego Krzyża z Jerozolimy, do której trafiła też część titulusa – obie bezcenne relikwie znajdują się tam do dziś, choć Drzewo Krzyża we wszystkich trzech miejscach było wielokrotnie dzielone. Jego cząstka znajduje się m.in. w Polsce, w Sanktuarium Drzewa Krzyża Świętego na Łysej Górze. Podczas pielgrzymki do Ziemi Świętej Helena odnalazła także inne pamiątki Męki Zbawiciela – koronę cierniową, gwoździe, którymi przybito Go do krzyża, szatę, o którą żołnierze rzymscy grali w kości, jak również relikwie apostołów św. Andrzeja i św. Piotra. W miejscach będących scenerią życia i działalności Jezusa Chrystusa w Palestynie Helena ufundowała wspaniałe bazyliki – Narodzenia Pańskiego w Betlejem, Świętego Krzyża oraz Zmartwychwstania w Jerozolimie i Wniebowstąpienia na Górze Oliwnej. Można zatem powiedzieć, iż cesarzowej Helenie zawdzięczamy zarówno zaprzestanie prześladowań chrześcijan, jak i nieocenione zasługi w umacnianiu się Chrystusowego nauczania na kontynencie Europejskim. Dodajmy w tym miejscu, iż jej syn Konstantyn przyjął chrzest dopiero na łożu śmierci w 337 r.
Jest to tylko fragment artykułu dr Moniki Makowskiej poświęconego niezwykłym kobietom w historii chrześcijaństwa. Do zapoznania się z całością zapraszamy na łamach miesięcznika "Wpis" z listopada 2020 r.
WPIS 11/2020 (e-wydanie)
W numerze m.in.:
„Czyściciele Kościoła”
Znany z odwagi i ciętego pióra rewelacyjny felietonista Leszek Sosnowski okiem wytrawnego reżysera demaskuje propagandowe chwyty i manipulacje, których nie brakuje w „Don Stanislao” – głośnej ostatnio produkcji (czy raczej „produkcie”) stacji TVN. „W filmie królują domniemania.
Świętości, upadki i nawrócenia. Historia chrześcijaństwa. Tom 1 Od narodzin Jezusa do upadku Konstantynopola wyd. 2022
Żeby mieć argumenty, trzeba posiąść wiedzę. Żeby skutecznie bronić Kościół, trzeba poznać jego historię. Najlepiej taką, która wyszła spod pióra wybitnego pisarza i przekonanego wyznawcy, a nie zdeklarowanego lub zamaskowanego wroga. Ten ostatni bowiem zawsze będzie posługiwał się manipulacją, udając „obiektywnego” badacza w celu siania wątpliwości.
Świętości, upadki i nawrócenia. Historia chrześcijaństwa. Tom 2 Od XVI do XXI wieku wyd. 2022
Drugi, ostatni tom bestsellerowej serii „Historia chrześcijaństwa. Świętości, upadki i nawrócenia”. Książka rzetelna, napisana ze znawstwem przez wybitnego historyka prof. Wojciecha Roszkowskiego. Świetnie się czyta, niemal jak opowieść o niezwykłych przygodach.
Wspaniałość chrześcijaństwa
Jak żyć bez wiary w Boga? Niektórzy próbują, ale zwłaszcza w naszych czasach niespotykanego zamętu pojęć oznacza to tylko pogłębienie wewnętrznego chaosu człowieka. Autor pisze wprost: „żyjemy w cywilizacji skupionych na sobie konsumentów, którzy za pomocą zgiełku i rozrywki usiłują zagłuszyć w sobie dojmujący brak sensu życia”. Ks. prof.
Świat Chrystusa. Tom 1
Autor, wybitny historyk i znakomity pisarz, prof. Wojciech Roszkowski, pracował nad nim prawie pół wieku. Oparł się na idei zawartej w Liście św. Pawła do Galatów o nadejściu "pełni czasu", co oznacza, że wielowiekowe oczekiwanie na Mesjasza skończyło się wraz z nadejściem Chrystusa. Wraz z Nim rozpoczął się nowy etap historii i dzieje ludzkości nie są takie same, jak wcześniej.
Świat Chrystusa. Tom 2
W drugim tomie monumentalnej historycznej trylogii prof. Wojciecha Roszkowskiego śledzimy wydarzenia rozgrywające się na całym świecie w latach dziecięcych i młodzieńczych Jezusa, a więc między rokiem 5 a 16 n.e. Jezus staje się z chłopca młodzieńcem "czyniąc postępy w mądrości, w latach i w łasce u Boga i u ludzi". Dojrzewanie Zbawiciela dokonuje się dla władców tamtego świata niezauważenie.
Świat Chrystusa. Tom 3
Trzeci, ostatni tom „Świata Chrystusa” prof. Roszkowskiego przedstawia historię ludzkości w okresie od 17 do 30 roku naszej ery. Przed oczyma Czytelnika ukazuje się obraz całego globu w politycznym i społecznym wymiarze.
Komentarze (0)
Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników serwisu. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za ich treść. Wpisy są moderowane przed dodaniem.