Kamień i chleb. Wybór poezji i prozy

Tom „Kamień i chleb”, pięknie ozdobiony przykładami współczesnego malarstwa węgierskiego i fantastycznie przetłumaczony, oddaje w pełni różnorodność twórczości Jánosa Pilinszkyego z wyraźnym akcentem na poezję. To pierwsza w Polsce tak obszerna prezentacja twórczości tego narodowego pisarza węgierskiego.

Autorzy: János Pilinszky, Jerzy Snopek

liczba stron:	312
obwoluta:	nie
format:	16,5 cm x 23,5 cm
papier:	offset
oprawa:	twarda
data wydania:	23.08.2021
ISBN:	978-83-7553-319-4
EAN:	9788375533194

Zarejestruj się aby otrzymać rabaty* 25% na pierwsze zamówienie oraz 20% na kolejne! Darmowa dostawa na terenie Polski powyżej 300zł.

*Rabaty nie łączą się z pakietami i innymi promocjami oraz nie dotyczą cen podręczników.

Dostępność: duża ilość

Cena: 69,00 zł 69.00 PLN

ilość szt.

dodaj do przechowalni

zapytaj o produkt
poleć znajomemu
dodaj opinię

János Pilinszky (1921–1981) należy do najbardziej cenionych węgierskich pisarzy XX w. Jeszcze za życia uznano go za czołowego reprezentanta swego pokolenia, otaczając niemal kultem. Jego twórczość, zwłaszcza tajemnicza i przejmująca poezja, wywierała na Węgrów jakby nadprzyrodzony wpływ. Jak był on wielki, niech zaświadczy choćby scena przywołana we wstępie przez tłumacza: „Po którejś z jego ‘bezkresnych nocy’ nagle w przejściu podziemnym został wraz z przyjacielem otoczony przez watahę mocno podejrzanych i niezupełnie trzeźwych typów. No to chyba koniec z nami, pomyślał małodusznie ów przyjaciel. Tymczasem Pilinszky, absolutnie nieświadomy niebezpieczeństwa, zaczął ni stąd, ni zowąd recytować przed tym przypadkowym audytorium swoje wiersze. Piękna twarz rozjaśniona natchnieniem, sugestywny głos – krótko mówiąc: potoczny wzorzec poety… I stał się cud: pomruki zdziwienia i oburzenia z wolna ucichły, wszyscy zastygli w zasłuchaniu”.

Pilinszky był po ojcu potomkiem polskiego uchodźcy, a po matce odziedziczył związki z kulturą francuską. Nie sposób nie odnotować jego czułego stosunku do narodu polskiego – zauważa Jerzy Snopek. Ale mimo takiego rodowodu był na wskroś węgierski, co jego rodacy odczuwali i szanowali. Młodość jego miała dramatyczne koleje losu. W marcu 1944 r. wcielony do armii, był najpierw artylerzystą, potem znalazł się na froncie zachodnim, by w maju 1945 r. trafić do obozu Unry we Frankfurcie. Widział nieludzki głód, śmierć, upokorzenie. Uwolniony od munduru, młody, wrażliwy i wykształcony pisarz pracował początkowo jako kelner, tragarz, służący.

Był twórcą wszechstronnym, uprawiał także prozę, w tym eseistykę. „Sięga on – pisze znakomity tłumacz i badacz literacki prof. Jerzy Snopek – do rozmaitych zjawisk kultury europejskiej. Pilinszky utożsamia się przede wszystkim z Europą chrześcijańską. Traktuje przy tym chrześcijaństwo ze swoiście ekumeniczną otwartością. Źródła głębokich przeżyć moralnych i estetycznych odnajduje zarówno w mistyce Wschodu, jak i w tradycji łacińskiej. W obrębie zachodniego chrześcijaństwa wznosi się ponad poreformacyjne podziały, choć katolicyzm, głównie ze względu na szczególne umiłowanie Chrystusa, jest mu najbliższy. Jak sam wyznał, w czasie II wojny światowej, w momencie ekstremalnego doświadczenia egzystencjalnego, najważniejszą dlań książką, a właściwie jedyną możliwą, okazała się Biblia”.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu pochodzących z Funduszu Promocji Kultury - państwowego funduszu celowego.

Jerzy Snopek – nota biograficzna	8
Słowo o Jánosu Pilinszkym	9
CZĘŚĆ PIERWSZA: POEZJA	23
Ty mnie pokonaj	24
Kąpiel o północy	26
Ryby w sieci	27
Błaganie	29
Do siebie samego	30
Stygmat	31
Trapez i bariera	32
Późna łaska	35
Boście cierpieli chłód i głód	36
Kanikuła	37
Co to za walka podziemna	38
Parafraza	41
Na morski brzeg	42
Grzech	44
Na kochanków	46
In memoriam N.N.	47
Wystygły świat	49
Pieta	50
Na wieki wieków	51
Zanim przyjdziesz	52
Na ziemi niczyjej	54
Ta spóźniona	56
Francuski więzień	58
Pasja ravensbrücka	60
Trzeciego dnia	60
Frankfurt	62
Pustynia miłości	64
Apokryf	66
Czterowiersz	69
Pod portret	70
Agonia Christiana	71
Półprzeszłość	72
Pod zimowym niebem	73
Elizjum listopadowe	74
Introitus	75
Ciemny raj	76
Morze	83
Wielkomiejskie ikony	84
Van Gogh	85
Autoportret 1944	86
Pasja	86
Jak ziemia ta	88
Od czegom zaczął	88
Do Jutty	90
Chyba	91
Zanim	92
Trójkolorowy sztandar	92
Kiedyś przypatrzę się	94
Pokój kata	94
Kamienna ściana i uroczystość	96
Zbrodnia i kara	96
Wieczerza	98
Miejsce straceń zimą	98
Spotkania	101
Siódmy krąg piekła	101
Mój herb	102
Przez całe życie	103
Wśród przyciągań	104
Za kogo, po co	104
Byłem słaby	106
Człowiek tu	106
Omega	108
Choć moje barwy są czarne	108
Ze stopnia na stopień	110
Dwoisty potwór	110
Jak połowiczne	112
Tak będzie	112
Twoje ręce, moje ręce	114
Kołyską, nie trumną	114
Wystarczy	116
Prosty labirynt	117
Dwa portrety	118
Na mój kamień nagrobny	119
Kto i kogo?	120
Określenie	120
Doświadczenie	122
Potępienie	122
Zamach	125
Wynik końcowy	125
Dwuwiersz	126
Do S.W.	126
Stawrogin żegna się	128
Klejnot	128
Po spowiedzi	130
Bezokolicznik	130
Poemat	133
Stawrogin powraca	133
Hommage a Isaac Newton	134
Autoportret 1974	134
Pascal	136
Auschwitz	136
Przestrzenie	138
Depresja	138
Różnica	140
Na odwrocie fotografii	140
Walc	143
Wieczność	143
Bicie	144
Hölderlin	144
Związek	146
Gotyk	146
Krater	148
Gérard de Nerval	149
Źrenica	150
Summa	150
Definicja twej atrakcyjności	153
Przemiany	153
14 października 1970	154
22 grudnia 1970	154
Welon	157
Aż do śmierci	157
Zerwanie	158
Tu i teraz	158
Dłoń i szyja	160
Marnotrawni	160
Tak bywa	163
Panna I.B.	163
Świetlisty anioł też (Wspomnienie o wojennym Bożym Narodzeniu)	164
Na marginesie tajemnicy	165
Dwa	167
Dwojaki	167
Ktoś	168
Na krześle i na łóżku	168
Wiersz do umarłego	171
List	171
W nawiasie	172
Psalm	172
Litery, linie	174
Pełnia księżyca	174
Syreny	176
My i kwiaty	176
Wyzwalanie się	179
Znam	179
CZĘŚĆ DRUGA: ROZMOWY, WYWIADY	181
Alosza	183
Drzazgi z krzyża	196
„Do domu chciałem, wreszcie przyjść do domu”	208
Tragizm i pogoda ducha	217
CZĘŚĆ TRZECIA: SZKICE, ESEJE	221
Los wyobraźni twórczej w naszych czasach	223
O kilku cechach kultur wschodnioeuropejskich w świetle myśli Simone Weil	229
Tak upływały nasze dni	234
Mała święta Tereska i metropolie światowe	237
Bohater i święty	240
Współczesna asceza	243
Notatka o pokorze	246
Matka Joanna	248
Do pamiętnika Attili Józsefa	251
Widokówka z Notre Dame	252
Widokówka z Warszawy	255
Kraków	258
Częstochowa	262
Oświęcim	264
Na progu Kościoła	268
Z dziennika poety lirycznego	276
Trzynaście Rzędów	279
Powszedni faszyzm	281
Europa chce się bawić	283
Chwała poezji	285
Chrystus i Syzyf	287
Kamień i chleb	290
Gdańsk, 1 września 1969	292
Samuel Beckett	293
Gabriel Marcel w domu	294
List do Sándora Petőfiego	296
Dziennik	298
Z dziennika poety lirycznego	300
Pochwała pracy	303
Tam, gdzie umarł Leonardo da Vinci	304
Kartka z Holandii	305
Pasterka i żołnierka	307
Najważniejsze daty z życia Jánosa Pilinszkyego	310

Ty mnie pokonaj

(Te győzz le)

Ty mnie pokonaj, ciemna nocy!
Pragnę fal twoich miękkiej mocy,
chcę zginąć w ich ułudzie.
Przez twoje włości nieprzebrane
niosą swe serca skołatane
milczący, biedni ludzie.

Nad postrzępionym światem zmienna,
a wciąż ta sama i zbawienna
wieczysta ma otucha.
Z czułością strącisz świat w otchłanie,
wszystko przepadnie, ty zostaniesz:
wspaniała, ciemna, głucha.

Żyjesz i głoszą twą potęgę
płonące konstelacje gwiezdne
zbiegłe z pradawnych rycin.
Niczym anielskie duchy czyste
wyszedłem z ciebie, aby istnieć.
Zechciej mnie znów pochwycić!

Zapomnij o mej niewierności,
znajdą cię wszędzie moje kości,
na każdym dróg rozstaju;
bądź rzeką, pianą po niej spłynę,
marnotrawnego przyjmij syna,
ponury, ciemny raju.

***

Kąpiel o północy
(Éjféli fürdés)

Czyste jezioro, czujne już,
tnie ostrym blaskiem niczym nóż.
Ogniste lustro, ślepy los,
bije w nie ręki mojej cios.
Żywioł, co w ciemnej głębi śpi,
Szczerzy w odwecie wściekłe kły.
Zwycięża mnie, w ten klęski czas
leniwie słucham szumu gwiazd;
migocą rybio, ktoś je zwiódł
do opuszczonych niebios wód.
I nagle połysk ptasich piór,
ptaków płynących pośród chmur.

A ja, osierocony łotr –
śledzę ich obłąkany lot
u bezlitosnych niebios bram.
O nic nie proszę, stoję sam,
pancerz mnie ściska z wszystkich stron,
obojętności szorstki szron.
Oślizgłych łusek głuchy gąszcz
na serce mi się wali wciąż,
ekscytujący, słodki wstręt
szponą kotwicy wczepił się
w serce, wątrobę, skroń i dłoń,
a wszystko przez tę czarną toń.
Tam w dole wodorostów tłum,
w dole szczęśliwych muszel szum…

Tam gęsta cisza, głębia, dal
i serca drżące w świetle fal.
I jakby na wołania głos
zaczyna nagle spadać noc.
Co mnie porywa, co za czar?
Czy glonów moc, czy gwiezdny żar?
Czyżbym już był daleko stąd?
Może w obrzędach starych świąt,
gdzie jeszcze wszystko w jedni tkwi,
a ponad czasem płyną łzy.