Władza aresztuje biskupów i sądzi patriarchę. Atak na Kościół w Armenii

Patriarcha Karekin II. Fot.: Ormiański Kościół Apostolski

Armenia, która w 301 roku jako pierwszy kraj na świecie przyjęła chrześcijaństwo, przechodzi dziś przez jeden z najpoważniejszych kryzysów wewnętrznych ostatnich dekad. W centrum sporu znalazły się władze państwowe z premierem Nikolem Paszynianem na czele oraz Ormiański Kościół Apostolski, kierowany przez patriarchę Karekina II. Konflikt dotyczy zarówno roli Kościoła w życiu publicznym, jak i granic ingerencji państwa w jego wewnętrzne sprawy. 

Paszynian doszedł do władzy po tzw. aksamitnej rewolucji w 2018 roku, przedstawiając się jako przeciwnik dotychczasowych elit i zwolennik zmiany geopolitycznego kursu Armenii. Jego pozycja została jednak poważnie osłabiona po wojnie o Górski Karabach i utracie przez Ormian kontroli nad Arcachem. Krytycy premiera zarzucają mu zbyt daleko idące ustępstwa wobec Azerbejdżanu i Turcji oraz podważanie tradycyjnej narracji historycznej dotyczącej ludobójstwa Ormian. 

Jednym z najważniejszych krytyków polityki rządu stał się patriarcha (nazywany również katolikosem; należy jednak dodać, że Ormiański Kościół Apostolski, którego zwierzchnikiem jest Karekin II, nie jest częścią Kościoła katolickiego i nie pozostaje w pełnej komunii z papieżem) Karekin II., stojący na czele Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego od 1999 roku. Hierarcha od lat utrzymuje bliskie kontakty z innymi Kościołami chrześcijańskimi, w tym ze Stolicą Apostolską i papieżem. Publicznie potępiał niszczenie ormiańskiego dziedzictwa w Górskim Karabachu i krytykował milczenie władz wobec wydarzeń w regionie. Od tego momentu jego relacje z premierem Armenii uległy gwałtownemu pogorszeniu. 

Spór zaostrzył się, gdy władze zaczęły kwestionować niektóre decyzje personalne podejmowane przez Kościół. Szczególnie głośna stała się sprawa byłego biskupa Gevorga Saroyana, którego Karekin II. odwołał ze stanowiska. Saroyan zwrócił się do sądu, który nakazał jego przywrócenie, jednak Kościół odmówił wykonania decyzji, argumentując, że mianowanie i odwoływanie biskupów należy wyłącznie do jego kompetencji. Prokuratura uznała natomiast niewykonanie orzeczenia sądowego za podstawę do wszczęcia postępowania przeciwko katolikosowi. 

Równocześnie zatrzymano kilku duchownych i osoby związane z Kościołem. Wśród nich znaleźli się arcybiskupi Bagrat Galstanyan i Mikael Adjapahyan, którzy angażowali się w protesty przeciwko polityce rządu. Zatrzymany został również biznesmen i dobroczyńca Kościoła Samvel Karapetyan. 7 sierpnia 2026 roku Karekin II. wraz z sześcioma biskupami stawił się przed sądem, jednak rozprawa zakończyła się po kilku minutach, gdy sędzia Hakom Manukian wyłączył się ze sprawy, uznając się za stronniczego. Nowego terminu postępowania jeszcze wówczas nie wyznaczono. 

Działania władz spotkały się z protestami środowisk kościelnych w Armenii i poza jej granicami. Solidarność z Karekinem II. wyrazili m.in. inni ormiańscy patriarchowie, przedstawiciele Kościołów wschodnich, Światowa Rada Kościołów oraz organizacje ormiańskiej diaspory. Według przytoczonego tekstu zaniepokojenie sytuacją miał wyrazić również papież Leon XIV. Przed budynkiem sądu patriarchę powitały tysiące wiernych i politycy opozycji, a jego proces stał się symbolem coraz ostrzejszego sporu o autonomię Kościoła oraz demokratyczne standardy państwa.

Bez Boga nie ma zbawienia

Adam Sosnowski, O. prof. dr Dariusz Kowalczyk

Wielu będzie zaskoczonych, czytając tę książkę. Nie zawsze spotyka się bowiem opinie tak odważne – formułowane zwłaszcza przez osobę duchowną – a zarazem tak głęboko przemyślane. O. prof. Dariusz Kowalczyk SJ wykazuje się wielką wiedzą na temat Kościoła, chrześcijaństwa, ale także aktualnych spraw społecznych i narodowych. W rozmowie z dr.

Zobacz fragmenty Zamów książkę