Bez Boga nie ma zbawienia

Zaproszenie do opowieści o Bogu, Kościele i nas samych     10

1.         Jeden Bóg w trzech Osobach     12

2.         „Ja jestem w Ojcu, a Ojciec we Mnie”     16

3.         W obliczu śmierci głosił, że jest Synem Boga     21

4.         Dyskusja rozpalająca umysły od wieków     25

5.         Kościół grzeszników powołanych do zbawienia     29

6.         Nieomylność Kościoła     34

7.         Niezmienność prawd wiary a zmienność języka     39

8.         „Poza Kościołem nie ma zbawienia”     46

9.         Kościół wobec aborcji i kary śmierci     50

10.       „Jeśli Boga nie ma, nic nie ma sensu”     57

11.       Wszechmoc Boga wszechmocą miłości     61

12.       Ojcostwo i… macierzyństwo Boga     66

13.       Pokolenie bamboccionów, którzy nie chcą dorosnąć     75

14.       Życie wieczne     80

15.       Czym jest piekło?     87

16.       Skoro im się to w gruncie rzeczy podoba, to gdzie jest w tym element kary?     92

17.       Grzech najcięższy ze wszystkich     95

18.       Czy zło pochodzi od Boga?     99

19.       Od rozpaczy do nadziei     106

20.       Przeciw herezji     113

21.       Letni katolicy     118

22.       Obudzić w sobie gorliwość     124

23.       Promieniujące wyspy wiary siłą chrześcijaństwa     130

24.       Homoseksualizm i homoherezja     137

25.       Czy Bóg stworzył homoseksualistów?     147

26.       „Ja i Ojciec jedno jesteśmy”     152

27.       „Okno” na niewidzialnego Boga     158

28.       Katolicy a protestanci     163

29.       Sakramenty – znaki działania Bożej łaski     169

30.       Czy tacy jak Charlie Kirk trafią do nieba?     174

31.       Wszyscy mają szansę zbawienia     179

32.       Czym jest grzech śmiertelny     182

33.       Grzechy główne     190

34.       Bóg-człowiek uniżony, czyli o kenozie     193

35.       Czy zawsze nadstawiać drugi policzek?     199

36.       Odważ się być katolikiem!     205

37.       Być chrześcijaninem w życiu publicznym     210

38.       Nie wolno przyzwalać na zło i milczeć     216

39.       Marksizm w nowej odsłonie     224

40.       Trujące owoce lewicowo-liberalnej „ideologii zła”     230

41.       „Wydadzą was na cierpienia i na śmierć”     234

42.       „Niech mi się stanie według twego słowa”     240

43.       Czuły opiekun Świętej Rodziny     246

44.       Wzór ojcostwa na miarę naszych czasów     253

45.       Po co Poncjusz Piłat w Credo?     259

46.       Odrzuceni przez niebo i piekło     264

47.       Meandry dialogu chrześcijańsko-żydowskiego     270

48.       Kim jest Jezus?     278

49.       Chrystus wiary i Jezus historii     284

50.       Wspólne dziedzictwo     290

51.       Zmartwychwstanie duszy i ciała     295

52.       Przekroczyć granicę śmierci     301

53.       „Oto wielka tajemnica wiary”     311

54.       Chrześcijańska wizja nieśmiertelności     317

55.       Czyściec jest nam potrzebny     323

56.       Bez zmartwychwstania nie ma chrześcijaństwa     330

57.       Pusty grób. Hipotezy, teorie, prawda     338

58.       Wstąpił do nieba i zasiadł po prawicy Ojca     348

59.       Między materią a duchem     356

60.       Świętych obcowanie     361

61.       Egzorcyzmy     365

62.       Czy „Harry Potter” i Halloween są niebezpieczne?     373

63.       Najbardziej tajemnicza Osoba Trójcy Świętej     382

64.       Spór o pochodzenie Ducha Świętego     392

65.       Polski Kościół a rosyjska Cerkiew     398

66.       Czy dialog między religiami ma sens?     405

67.       Kościół – Mistyczne Ciało Chrystusa     416

68.       Powołanie do świętości     422

69.       Być Kościołem Chrystusowym     428

Zaproszenie do opowieści o Bogu, Kościele i nas samych

Czy nie mieliście kiedyś ochoty usiąść z bardzo mądrym księdzem – takim, który nie mówi z ambony, ale ze spokojem i ciepłem patrzy Wam w oczy, rozumie współczesny świat, nalewa herbaty, słucha i naprawdę odpowiada? Rozsiąść się z nim przy stole, może w rodzinnym domu, może na plebanii, i zadać mu wszystkie te pytania, które wciąż gdzieś w nas krążą i dotykają nas najgłębiej? Jak Bóg może być miłosierny, jeśli dopuszcza wieczne męki w piekle? Czy naprawdę istnieje życie po śmierci – i jeśli tak, to jakie? Jak zachować się wobec świata, który coraz częściej drwi z wiary, a katolików spycha na margines? Który grzech jest najcięższy? Jak pokonać własną obojętność, lenistwo duchowe, zniechęcenie i strach? I wreszcie – czy naprawdę wierzymy w jednego Boga, skoro mówimy o trzech Osobach Boskich?

Ale nurtują nas przecież także inne, bardziej współczesne zagadnienia. Skoro homoseksualizm to grzech, to dlaczego Bóg stworzył gejów? Czy obowiązuje mnie posłuszeństwo wobec papieża, nawet gdy ten czci amazońskie bóstwa? Czy niemieccy biskupi są jeszcze katolikami? Czy Sobór Watykański II rozbił Kościół?

W tej książce znajdziemy odpowiedzi na te pytania, bo jest ona właśnie taką rozmową. Nie wykładem, nie debatą, nie teologicznym traktatem – ale spotkaniem. Świeckiego wiernego Adama Sosnowskiego i mistrza słowa oraz współczesnej teologii o. prof. Dariusza Kowalczyka. Ta książka jest spotkaniem dwóch ludzi, którzy szczerze szukają prawdy. Rozmawiają jak przyjaciele, bez patosu i bez kaznodziejskiego tonu, ale też bez taniego upraszczania. Bo wiara – choć prosta w swej istocie – bywa trudna w codziennym przeżywaniu.

I tylko wtedy nabiera blasku, gdy można ją wypowiedzieć, skonfrontować, przemyśleć i – przede wszystkim – przeżyć razem.

To książka o Bogu, który jest blisko. O Bogu, który jest tajemnicą, a zarazem Ojcem, Synem i Duchem – Trójcą Miłości. O Bogu, którego nie sposób pojąć do końca, ale którego można coraz głębiej poznawać – sercem, rozumem, modlitwą, a czasem właśnie rozmową przy stole. To także opowieść o Kościele, który zmaga się z grzechem i kryzysem, ale wciąż trwa i trwać będzie zawsze, bo jego fundamentem jest sam Chrystus. Wreszcie – to próba zrozumienia, jak w tym wszystkim odnaleźć siebie: zwykłego człowieka XXI wieku, który chce wierzyć, ale jednocześnie myśli, pyta, wątpi, szuka. W tej rozmowie nie ma rywalizacji między rozumem a wiarą, ale za to jest przestrzeń, by jedno i drugie mogły się spotkać i wzajemnie oświecić.

Owszem, znajdziecie tu także pytania, które bolą, i odpowiedzi, które nie zawsze są proste, ale zawsze prowadzą ku większemu światłu. Bo w ten właśnie sposób rodzi się rozmowa i tak rodzi się też żywa wiara.

Jeśli więc kiedyś pragnęliście takiego spotkania, tej jednej spokojnej rozmowy, która porządkuje myśli i przywraca nadzieję – usiądźcie wygodnie z tą książką w rękach. Otwórzcie ją i poczytajcie, co może się wydarzyć, gdy człowiek zada pytanie, a kapłan naprawdę odpowie.

1. Jeden Bóg w trzech Osobach

Dr Adam Sosnowski: Chrześcijaństwo i katolicyzm są określane jako religia monoteistyczna, czyli jej wyznawcy wierzą w jednego Boga – ale jak to się ma do Trójcy Świętej? Przecież mówimy, że jest Bóg Ojciec, ale także, że Jezus był zarówno człowiekiem, jak i Bogiem. Co to znaczy – albo jak to jest w ogóle możliwe – że jeden Bóg posiada trzy Osoby? Co mówi na ten temat Pismo Święte?

O. prof. Dariusz Kowalczyk: Dobre pytanie na początek naszej rozmowy o wierze, którą najprościej i najczęściej wyznajemy w znaku krzyża czynionym w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Rzeczywiście, mówimy, że chrześcijaństwo, obok judaizmu i islamu, to religia monoteistyczna, która głosi istnienie jednego Boga, Stwórcy i Pana całej rzeczywistości. Credo, czyli wyznanie naszej wiary, zaczyna się od słów: „Wierzę w jednego Boga”, ale zaraz potem dodajemy „Ojca Wszechmogącego”, a zatem owym jednym Bogiem jest Bóg Ojciec. Tyle że dalej wyznajemy wiarę w Jezusa Chrystusa, który jest „współistotny Ojcu”, czyli równy Ojcu w Bóstwie. Na koniec mówimy: „Wierzę w Ducha Świętego, (…) który z Ojcem i Synem wspólnie odbiera uwielbienie i chwałę”. A skoro Duch jest godzien takiego samego uwielbienia jak Ojciec i Syn, to znaczy, że jest im równy w Boskości. Czyż zatem nie wyznajemy trzech Bogów? O to właśnie, czyli o triteizm, oskarżają nas niekiedy Żydzi i muzułmanie. My jednak odpowiadamy, że wierzymy w Boga jedynego, ale jedynego w Trójcy. Najpopularniejszą formułą, która wyraża tę prawdę, jest stwierdzenie: jeden Bóg w trzech Osobach. „Jeden” odnosiłoby się do jednej, niepodzielnej Boskiej natury, a trzy Osoby to oczywiście Ojciec, Syn i Duch Święty.

Ciekawy problem, jaki tu się pojawia, to fakt, że jak słyszymy „jeden”, to od razu myślimy o numerze, o jedynce. Z tego zaś wychodzi nam zagwozdka, jak przyjąć, że 1 równa się 3, a 3 równa się 1. Tyle że Trójca Święta to nie jest kwestia numerów. Bóg jest ponad numerami, które – jak cała matematyka – zostały przez Niego stworzone. Ponadto trzeba zauważyć, że pojęcie „jeden” nie jest jednoznaczne. Już przecież zauważyliśmy, że w przypadku Boga niekoniecznie chodzi o numer 1. A zatem jedna natura. A może jedno Boskie Ja? Albo jedna odwieczna wspólnota trzech Osób?

Warto zauważyć, że w Piśmie Świętym nie znajdziemy takiego pojęcia jak „osoba”. Czyżby zatem Nowy Testament nie mówił tak naprawdę o Trójcy, a dogmat trynitarny ukształtował się dopiero w IV wieku? Nie! Pierwsi chrześcijanie od początku wyznawali wiarę w Boga w Trójcy Jedynego, choć zasadniczo nie używali pojęć filozoficznych, bo ich po prostu nie znali… Dla nich punktem wyjścia było pytanie: „Jak możemy się zbawić?”. I odpowiadali, zgodnie ze Starym Testamentem, że zbawić może nas jedynie Bóg, który jest jeden i nie ma innego. Żadne stworzenie, nawet najdoskonalsze, nie ma mocy, by zbawić człowieka. Jest w stanie to uczynić tylko jedyny Bóg! Ale zaraz potem chrześcijanie głosili, że nie ma zbawienia bez Jezusa Chrystusa, który nazywał Boga Starego Testamentu – Ojcem, a siebie – Synem Bożym. Ponadto nie ma zbawienia bez Ducha Świętego, którego posyła nam Jezus razem z Ojcem, a który nas oczyszcza, uświęca, a ostatecznie przebóstwia, czyli czyni zdolnymi do życia wiecznego w tym, co nazywamy niebem.

Apostołowie głosili to, czego doświadczyli i co usłyszeli od swojego Mistrza Jezusa, który nakazał im: „Idźcie więc i nauczajcie wszystkie narody, udzielając im chrztu w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego” (Mt 28,19). Zauważmy, że w tej formule mowa jest o imieniu, a nie o imionach, choć potem zostają wymienione trzy: Ojca, Syna i Ducha Świętego. „Imię” w liczbie pojedynczej wskazuje na jednego Boga, który jednak jest w trzech Osobach. Moglibyśmy zatem powiedzieć, że podstawowa formuła trynitarna, którą w perspektywie zbawienia głosili pierwsi chrześcijanie, jest następująca: „Zbawia nas Bóg, który jest jeden. Ojciec jest Bogiem. Syn Boży, Jezus Chrystus, jest Bogiem. Duch Święty jest Bogiem. Nie ma zbawienia bez Ojca. Nie ma zbawienia bez Syna. Nie ma zbawienia bez Ducha. Ojciec nie jest Synem ani Duchem. Syn nie jest Ojcem ani Duchem. Duch nie jest Ojcem ani Synem”.

Wszystkie inne formuły, w których używa się bardziej filozoficznych pojęć, są zakorzenione w tych prostych, a zarazem niezgłębionych prawdach, które jednak nie są abstrakcyjne, bo dotyczą naszego zbawienia.

Po tym wszystkim, co powiedzieliśmy, pojawiają się jednak niepokojące pytania: Czy nie jest to zbyt skomplikowane? Czy nie lepiej wierzyć w jednego Boga, tak jak wierzą muzułmanie albo Żydzi? Zdecydowanie uważam, że nie. Co więcej, jak się tak zastanowimy, to zobaczymy, że idea Boga jednoosobowego wikła się w sprzecznościach, które rozwiązuje właśnie prawda o Bogu w Trójcy… Tak! Prawda o Trójcy Przenajświętszej jest i pozostanie Misterium, Tajemnicą, ale tajemnica w teologii nie oznacza jakiejś „czarnej dziury”, która nie rzuca na nic żadnego światła. Wręcz przeciwnie! Misterium Trójcy pozwala nam zrozumieć, przeczuć wiele spraw dotyczących Boga, świata i nas samych.