"Wydawnictwo Biały Kruk po raz kolejny udowodniło, że potrafi tworzyć książki ważne, odważne i pięknie wydane”

Fascynacja romantyzmem w naszym kraju pewnie nigdy nie zgaśnie, ponieważ epoka ta odpowiada w pełni na ponadczasowe potrzeby Polaków

Publikacja „Polski etos romantyczny” to efekt konferencji zatytułowanej „Polski etos obywatelski. Romantyzm i jego dziedzictwo”, zorganizowanej w 2022 roku – w dwusetną rocznicę wydania Ballad i romansów Adama Mickiewicza – przez Akademicki Klub Obywatelski im. Lecha Kaczyńskiego w Poznaniu. Pod kierunkiem dr. Hab. Lidii Banowskiej i prof. Stanisława Mikołajczyka udało się opublikować artykuły takich wybitnych postaci jak: prof. Zdzisław Krasnodębski, prof. Andrzej Nowak, prof. Grzegorz Kucharczyk, dr hab. Jacek Kowalski, prof. Maria Cieśla-Korytowska, prof. Marek Troszyński, dr hab. Lidia Banowska, prof. Grażyna Halkiewicz-Sojak, prof. Wiesław Ratajczak, dr hab. Anna Kapuścińska-Jawara, prof. Dorota Hecka, prof. Jan Żaryn, prof. Krzysztof Dybciak, prof. Anna Kozłowska oraz ks. Jan Machniak.

„Książka nie tylko przypomina znane nazwiska i idee, ale ukazuje je w nowym świetle – jako żywy, choć niełatwy składnik polskiego kodu kulturowego. Romantyzm jawi się tu nie jako zamknięta epoka, lecz jako trwałe dziedzictwo, które nadal budzi pytania, inspiruje i prowokuje do myślenia o Polsce – emocjonalnej, duchowej, obywatelskiej" – możemy przeczytać na stronie kurier365.pl.

W recenzji możemy przeczytać:

Romantyzm a Rosja – duchowy front walki - prof. Andrzej Nowak

Jednym z najbardziej dramatycznych tematów polskiego romantyzmu była Rosja – nie tylko jako polityczne imperium, ale jako antycywilizacja, przeciwieństwo wolności, godności i ducha. W eseju Wojna o duszę polską prof. Andrzej Nowak analizuje ten konflikt z perspektywy romantycznych wizji Adama Mickiewicza i Zygmunta Krasińskiego. Dla tego pierwszego Rosja była „szatanem wcielonym w historię”, dla drugiego – narzędziem duchowego zniewolenia. Krasiński formułował nawet radykalną diagnozę:

„Na końcu tej historii, gdy wszystko upadnie, zostanie tylko Polska i Rosja. I tylko jedna z nich przeżyje.”

Nowak przekonuje, że romantyzm uczynił z konfliktu z Rosją nie tylko starcie polityczne, ale duchowe. Polska nie miała szans w konfrontacji militarnej, ale mogła przetrwać jako idea wolności. W tym sensie romantyzm definiował polskość jako nieprzemijający opór przeciwko cywilizacji przemocy, a walkę z Rosją widział jako walkę o sens i godność człowieka.

Ten spór, jak podkreśla autor, nie zniknął – powraca dziś z nową siłą, szczególnie w kontekście rosyjskiego imperializmu i wojny na Ukrainie. Dlatego właśnie romantyczne ostrzeżenia i diagnozy, choć zakorzenione w XIX wieku, pozostają boleśnie aktualne.

A może to była iluzja?

Oczywiście, nie wszyscy patrzyli na romantyzm bezkrytycznie. Stanisław Brzozowski, Roman Dmowski czy współcześni politycy i historycy niejednokrotnie zarzucali romantykom oderwanie od rzeczywistości. Brzozowski pisał o „duchów gmachach”, które nie zastąpiły realnej polityki. Dmowski krytykował „politykę bez obliczenia środków”.

Ale – jak odpowiadają autorzy – czy można było inaczej? Czy naród nieistniejący fizycznie mógł trwać bez wyobraźni, poezji i wiary?

Jak zauważa Jarosław Marek Rymkiewicz: romantyzm nie był szaleństwem – był próbą zachowania sensu w czasach beznadziei. Bez niego – nie byłoby ani styczniowego zrywu, ani Legionów, ani II Rzeczpospolitej.

Romantyzm dzisiaj – powrót emocji, pamięci i tożsamości

Książka „Polski Polski Etos Romantyczny. Romantyzm i jego dziedzictwo” nie jest zbiorem akademickich analiz oderwanych od rzeczywistości. Wręcz przeciwnie – autorzy pokazują, jak idee romantyczne wracają w XXI wieku: w języku polityki, w nauczaniu papieża Jana Pawła II, w pytaniach o sens polskości w świecie globalnym.

Ks. Jan Machniak pisze o papieżu jako o „słowiańskim bracie ludu”, który nie bał się mówić o narodzie, historii i duchowej tożsamości. Krzysztof Dybciak wskazuje, że to właśnie Jan Paweł II wskazał na konieczność odnowy moralnej i narodowej – echo mesjanistycznych tęsknot Mickiewicza.

Jan Żaryn przyznaje wprost: wielu współczesnych Polaków nadal „myśli romantycznie” – niezależnie od tego, czy o tym wie. Wierzą, że Polska ma sens – nie tylko jako państwo, ale jako wartość duchowa.

 Całą recenzję można przeczytać tutaj: https://kurier365.pl/kultura/33413-%E2%80%9Epolski-etos-romantyczny%E2%80%9D-bia%C5%82y-kruk-czy-nie.html

Zachęcamy wszystkich do nabycia książki pt. Polski etos romantyczny”, gdyż to publikacja, która na dzisiejsze czasy pozwoli nam zrozumieć to wszystko, co dzieje się wokół nas: w przestrzeni politycznej, społecznej i kulturowej.

Polski etos romantyczny

Andrzej Nowak, Zdzisław Krasnodębski, Grzegorz Kucharczyk, ks. Jan Machniak, Jan Żaryn

Etos polski, na dodatek romantyczny, budzi wzniosłe skojarzenia. Przywołuje wizerunki naszych wielkich wieszczów, czyny bohaterów, powoduje zadumę nad szczytnymi ideami, budzi wspomnienia największych uniesień patriotycznych, ale i – miłosnych. Etos to pojęcie, które odnosi się do całej społeczności, do narodu, i dlatego może zaskakiwać w zestawieniu z romantyzmem, ten bowiem wielbił jednostkę, jej indywidualizm, jej emocje.

Zobacz fragmenty Zamów książkę