Wybitny krakowski artysta wyróżniony zaszczytnym odznaczeniem. Krzyż Orderu Odrodzenia Polski dla Stanisława Markowskiego!

Wojewoda małopolski Krzysztof Jan Klęczar wręcza Stanisławowi Markowskiemu Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski. Fot. Zbigniew Galicki 26 lutego 2026 r. w Krakowie w Małopolskim Urzędzie Wojewódzkim odbyła się niezwykła uroczystość – Stanisław Markowski, wybitny fotograf, pieśniarz i kompozytor, od lat związany z Krakowem, otrzymał jedno z najbardziej zaszczytnych i prestiżowych odznaczeń – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, przyznany jeszcze przez prezydenta RP Andrzeja Dudę „za wybitne zasługi dla kultury polskiej [i] za osiągnięcia w pracy artystycznej i twórczej”. Wręczenia odznaczenia dokonał wojewoda małopolski Krzysztof Jan Klęczar, który podziękował Stanisławowi Markiewiczowi za jego „piękną i szlachetną służbę na rzecz Polski i polskiej kultury”. „To bardzo wielki zaszczyt dla mnie jako artysty i Polaka, bo dla mnie zawsze była i jest najważniejsza Polska – z jej urodą, z problemami społecznymi i z tragediami, które przechodziliśmy i obyśmy nie musieli teraz ich doświadczać”, powiedział odznaczony. Na uroczystości nie zabrakło radnej sejmiku małopolskiego, byłej małopolskiej kurator Barbary Nowak.

Stanisław Markowski od zawsze podkreślał swoje przywiązanie do wiary, znany jest także z niezłomnej postawy obrony polskiej kultury przed współczesnymi zagrożeniami. Urodził się 8 maja 1949 r. w Częstochowie. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim geografię, którą ukończył w 1972 r. Jednak jego życiowym powołaniem stały się sztuki piękne – fotografia, muzyka i poezja. 

Zadebiutował w 1971 r. wystawą fotograficzną  „Klimaty Krakowa”, zaś w l. 1972-1974 prowadził pracownię fotograficzną w Muzeum UJ u prof. Karola Estreichera. Był też instruktorem fotografii w Młodzieżowym Domu Kultury w Nowej Hucie. Od 1977 r. działał jako niezależny fotografik, następnie zaś jako fotoreporter w Krajowej Agencji Wydawniczej. Od 1977 r. był członkiem Związku Polskich Artystów Fotografików. Zasłynął fotografowaniem ważnych momentów polskiej historii, m.in. czarnego marszu w maju 1977 r. po śmierci Stanisława Pyjasa, wszystkich pielgrzymek Jana Pawła II do Ojczyzny, strajku w Stoczni Gdańskiej im. Lenina w sierpniu 1980 r., wydarzeń związanych z wprowadzeniem stanu wojennego, demonstracji w Krakowie i Nowej Hucie czy też pogrzebu ks. Jerzego Popiełuszki. W l. 1980-1989 współpracował z „Tygodnikiem Powszechnym”, do dziś z tygodnikiem „Niedziela”. W l. 1980. wykonywał zdjęcia spektakli w Teatrze Starym w Krakowie; 1980/1981 współpracował z Andrzejem Wajdą przy filmie „Człowiek z żelaza”

Jako kompozytor zasłynął napisaniem muzyki do wiersza Jerzego Narbutta „Solidarni”, która to pieśń stała się oficjalnym hymnem „Solidarności”. W 1981 r. został działaczem krakowskiego KOWzP. We współpracy z „Solidarnością” rozpoczął przygotowania do wielkiej wystawy  „Póki my żyjemy”, które przerwało wprowadzenie stanu wojennego. 11-12 grudnia 1981 r. był uczestnikiem Kongresu Kultury Polskiej. Po 13 grudnia 1981 r. był współorganizatorem niezależnych wystaw fotograficznych i działań artystycznych w wielu kościołach Polski; był  blisko związany z Kościołem św. Maksymiliana Marii Kolbego w Krakowie-Mistrzejowicach. Współpracował z ks. Kazimierzem Jancarzem oraz ks. Tadeuszem Isakowiczem-Zaleskim. W 1986 r. nakładem podziemnego pisma „PWA” wydał album „Świadectwa – Polska po 13 grudnia w fotografii” ze zdjęciami własnymi i fotografów zaangażowanych w dokumentowanie oporu społecznego wobec reżimu.

Stanisław Markowski jest autorem ponad 25 albumów fotograficznych, m.in. „Drogami św. Franciszka z Asyżu” (1987), „Fotografie z lat 1980-1989” (1990), „Pejzaż święty. Polskie kościółki drewniane” (1998), „Ziemia Zbawiciela” (2000), „Klimaty Krakowa” (2001), „Ziemia Apostołów Pawła i Jana” (2002), „Oblicza polskiego dworu” (2003). Ma także w swoim dorobku artystycznym liczne wystawy fotograficzne w kraju i za granicą. Jego prace znajdują się w zbiorach muzeów i galeriach, m.in. w Lozannie, Bostonie, Tel Awiwie, Warszawie, Wrocławiu, Krakowie oraz w monografiach i encyklopediach fotografii, m.in. „Wszystko o fotografii” (1978), „Editions Camera Obscura” Michela Auera (Genewa 1985), „Antologia Fotografii Polskiej 1839-1989” Jerzego Lewczyńskiego (1989). Jako pianista i kompozytor wydał autorskie płyty: „Tęsknota” (2003) i „Bądź wierny, idź!” (2008).

Za swoją działalność został uhonorowany licznymi medalami i odznaczeniami, m.in. Medalem im. Jana Bułhaka przyznanym przez Związek Polskich Artystów Fotografików (1977) i Nagrodą im. Eugeniusza Lokajskiego (1988). W 2000 r. został wyróżniony odznaką Zasłużony Działacz Kultury, zaś w 2005 r. I Nagrodą w Ogólnopolskim Konkursie Plastycznym w Bielsku-Białej Misterium Cierpienia, Misterium Odkupienia. W 2008 r. został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, zaś w rok później medalem Gloria Artis.

Serdecznie gratulujemy zaszczytnego odznaczenia!

Źródło: Polonia Christiana; Encyklopedia Solidarności/Sławomir Chmura, oprac. MM