Dziś startuje Konkurs Chopinowski. Przedstawiamy dalszy ciąg burzliwych dziejów muzycznych zmagań

Zdjęcie ilustracyjne. Fot. Pexels.com. (...) VI konkurs odbył się w 1960 r. W jury zasiedli wówczas m.in.  Artur Rubinstein, Witold Małcużyński i Nadia Boulanger, wychowawczyni kilku pokoleń polskich kompozytorów. Wśród uczestników bohaterem był niewątpliwie genialny Włoch Maurizio Pollini, niekwestionowany zwycięzca tej edycji. Delikatny i obdarzony niesłychaną wrażliwością, dzielnie wytrzymał konkursowy stres, jednak po powrocie do ojczyzny musiał zmierzyć się z postępującą depresją. Udało mu się ją, na szczęście, pokonać i powrócić na sceny świata. Posmaku skandalu nabrała kwestia ulubieńca publiczności Meksykanina Michela Blocka, niedocenionego przez jury, ale dowartościowanego przez Rubinsteina, który ufundował mu specjalną nagrodę. A że młodzieniec podobny był do młodego Rubinsteina, powstała niewybredna plotka, zdementowana dopiero przez Nelę Rubinsteinową. (...) Z Polaków wyróżnił się Jerzy Łukowicz, w późniejszych latach wybitny kameralista, pianista związany ze słynnym Triem Krakowskim (skrzypce – Antoni Cofalik, wiolonczela – Krzysztof Okoń) – artysta dotarł do półfinału. W finale z Polaków docenieni zostali Jerzy Godziszewski – laureat wyróżnienia i nagrody specjalnej dla najmłodszego polskiego laureata i Józef Stompel. 

VII konkurs w 1965 r. był niewątpliwie wielkim trumfem „grającej z niesłychanym temperamentem i żarem” argentyńskiej pianistki Marthy Argerich. Posiadająca rzadką umiejętność łączenia „rakietowego” tempa z głębią wyrazu „czarna pantera fortepianu” zasłużenie konkurs wygrała. Do dziś cieszy się sławą jednej z najwybitniejszych pianistek wszechczasów, zasiada w jury kolejnych konkursów Chopinowskich. II miejsce zajął stanowiący jej przeciwieństwo „poeta fortepianu” z Brazylii – Arthur Moreira Lima, zaś III nagrodę wywalczyła Polka Marta Sosińska, zdobywając ponadto nagrodę za najlepsze wykonanie polonezów. Choć była w zaawansowanej ciąży, dzielnie wytrzymała stres, zyskując wielką sympatię widzów.

W VIII konkursie w 1970 r. po raz pierwszy zatriumfował Amerykanin – Garrick Ohlsson, zadziwiając polską publiczność głębokim zrozumieniem stylu Chopina; w obecnej XIX edycji konkursu rewelacyjny Amerykanin pełni funkcję przewodniczącego jury. Do finału dostali się także dwaj Polacy – Piotr Paleczny (III nagroda, członek jury w obecnej edycji) oraz Janusz Olejniczak (VI nagroda). W IX konkursie w 1975 r. bezsprzecznie królował frenetycznie oklaskiwany przez publiczność Polak Krystian Zimerman, niekwestionowany zwycięzca, zgarnął także wszystkie specjalne nagrody. Największym wygranym X Konkursu z 1980 r. był ten, który nie zdobył żadnej głównej nagrody, ale za to wybitną osobowością sceniczną i oryginalną interpretacją całkowicie podbił publiczność. Był to Jugosłowianin Ivo Pogorelić, który zjawiał się na estradzie „na luzie” w dżinsach i bałkańskim serdaku, żując gumę, a przy fortepianie „zmieniał się w autentycznego tygrysa”. Niedopuszczony do finału, mimo głośnego protestu Marthy Argerich, zrobił bardziej błyskotliwą karierę niż ówczesny zwycięzca – grający z elegancją i wdziękiem Wietnamczyk Thai Son Dang.

W 1985 r. triumfował Rosjanin Stanisław Bunin. Zmagania z lat 1990. bywają określane jako kryzysowe, gdyż mimo pojawiających się na nich ciekawych indywidualności muzycznych pierwszych nagród nie przyznawano (laureat II nagrody w XII konkursu z 1990 r. amerykański pianista Kevin Kenner w obecnej edycji pełni funkcję członka jury). W 2000 r. zwyciężył Chińczyk Yundi Li, wśród laureatów zabrakło jednak Polaków. (...) Dopiero następny konkurs, w 2005 r., bezapelacyjnie należał do naszego rodaka Rafała Blechacza, pierwszego od wielu lat pianisty, któremu udało się wedle słów Janusza Ekierta „odnaleźć idealne proporcje pomiędzy zrozumieniem intencji Chopina a intuicją wykonawcy”. Ten bardzo skromny, przystojny „chłopak z Nakła” zmieniał się przy klawiaturze w prawdziwego króla fortepianu, bez cienia pozy i sztuczności. „Przede wszystkim chciałem dobrze zagrać” – mówił z prostotą. Z humorem odpowiadał na uwagi o podobieństwie do młodego Chopina: „Podobny do Chopina? Myślałem, że do mamy”. Dał też piękne świadectwo przywiązania do wiary katolickiej: „Nie wstydzę się swojej wiary, nie wstydzę się mówić o Panu Bogu (...). nie ukrywam też tego, że modlę się przed każdym koncertem. Tak, Pan Bóg był i jest najważniejszą płaszczyzną mojego życia. A muzyka jest dla mnie jak modlitwa”. Takim też artysta ten pozostaje mimo światowej sławy i koncertów na najbardziej prestiżowych scenach świata.

Jubileuszowy – w 200. rocznicę urodzin Fryderyka Chopina – konkurs z 2010 r., odbywający się w cieniu katastrofy smoleńskiej, przyniósł zwycięstwo rosyjskiej pianistce Juliannie Awdiejewej (zasiada w jury obecnej edycji). Konkurs z 2015 r. wygrał Koreańczyk Seong-ji-Cho, ale ulubienicą publiczności została eteryczna Amerykanka Kate Liu (III nagroda), która o swoim ewentualnym zwycięstwie mówiła że „sam pomysł wstąpienia do klubu, w którym jest Martha [Argerich] jest przerażający”. W odbywającym się w 2021 r. ze względu na ograniczenia związane z pandemią w roku poprzednim XVIII konkursie  sympatię publiczności zdobyła włoska pianistka Leonora Armellini, jednak bezapelacyjnym zwycięzcą został Kanadyjczyk Bruce Liu; z Polaków do finału dostał się Jakub Kuszlik – wywalczył IV nagrodę. 

***

Dziś – start wielkiego muzycznego święta. O godz. 20.00 w Filharmonii Narodowej podczas koncertu inauguracyjnego przy czterech fortepianach spotka się czwóro laureatów poprzednich edycji - Yulianna Avdeeva, Bruce Liu, Garrick Ohlsson i Dang Thai Son, którzy wykonają koncert na 4 fortepiany Johanna Sebastiana Bacha. Wielka szkoda, że w tym zacnym gronie zabrakło polskiego pianisty; niestety, z roku na rok Konkurs Chopinowski – jeden z najbardziej prestiżowych konkursów pianistycznych na świecie przybiera coraz bardziej kosmopolityczny charakter. Co przyniesie tegoroczna edycja konkursu? Czy w dobie królowania disco polo i niebywałego zwulgaryzowania gustów muzycznych Chopinowskie frazy mogą równie mocno jeszcze zelektryzować publiczność jak nie tak dawno temu?

dr Monika Makowska

*

Powyższy fragment stanowi część artykułu, który w całości ukazał się w miesięczniku WPIS nr 131. 

WPIS 09/2021 (e-wydanie)

 

Ukazał się już najnowszy, wrześniowy numer „Wpisu”. Jak każdego miesiąca przygotowaliśmy dla Państwa całą serię felietonów na aktualne tematy, a także – wyselekcjonowany zbiór artykułów historycznych powiązanych z bieżącymi rocznicami. W związku z niedawną, tak wyczekiwaną przez Polaków beatyfikacją czcigodnego Sługi Bożego kard. Stefana Wyszyńskiego nie mogło zabraknąć historycznego tekstu św.

Zobacz fragmenty Zamów książkę

Wiadomości o premierach nowych książek Białego Kruka i spotkaniach autorskich prosto na Twoją skrzynkę mailową, a do tego jeszcze prezent - bon 50 zł na zakupy w naszej księgarni internetowej! Dołącz już dziś do grona Czytelników Biuletynu Białego Kruka! Aby to zrobić, kliknij TUTAJ.

Zapraszamy do naszej Księgarni Internetowej po miesięcznik WPIS - egzemplarze pojedyncze lub prenumerata - tradycyjnie albo elektronicznie:

WPIS 09/2025 (e-wydanie)

 

Wrześniowy numer Waszego ulubionego miesięcznika „Wiara Patriotyzm i Sztuka” lepiej znanego pod skróconą nazwą „Wpis” już w sprzedaży! Jak każdego miesiąca przygotowaliśmy dla Was wyselekcjonowany zbiór felietonów na aktualne tematy, podobnie jak całą serię artykułów powiązaną z rocznicami historycznymi.

Zobacz fragmenty Zamów książkę

Prenumerata elektroniczna WPiSu na drugie półrocze 2025 roku (5 numerów, w tym jeden podwójny)

 

Miesięcznik „Wpis” już od piętnastu lat pozostaje wierny swym założeniom i przedstawia Czytelnikom podstawowe wartości, a więc wiarę, patriotyzm i sztukę.
Publikują u nas tak znakomici autorzy, jak m.in.: Adam Bujak, ks. prof. Waldemar Chrostowski, Leszek Długosz, prof. Ryszard Kantor, dr Marek Klecel, ks. prof. Janusz Królikowski, prof. Grzegorz Kucharczyk, dr Monika Makowska, prof. Aleksander Nalaskowski, prof.

Zobacz fragmenty Zamów książkę

Prenumerata miesięcznika WPIS na rok 2025. Wydanie drukowane

 

Miesięcznik „Wpis” już od piętnastu lat pozostaje wierny swym założeniom i przedstawia Czytelnikom podstawowe wartości, a więc wiarę, patriotyzm i sztukę.
Publikują u nas tak znakomici autorzy, jak m.in.: Adam Bujak, ks. prof. Waldemar Chrostowski, Leszek Długosz, prof. Ryszard Kantor, dr Marek Klecel, ks. prof. Janusz Królikowski, prof. Grzegorz Kucharczyk, dr Monika Makowska, prof. Aleksander Nalaskowski, prof.

Zobacz fragmenty Zamów książkę

Prenumerata miesięcznika WPiS na cały 2025 rok - wydanie drukowane + wydanie elektroniczne

 

Miesięcznik „Wpis” już od piętnastu lat pozostaje wierny swym założeniom i przedstawia Czytelnikom podstawowe wartości, a więc wiarę, patriotyzm i sztukę.
Publikują u nas tak znakomici autorzy, jak m.in.: Adam Bujak, ks. prof. Waldemar Chrostowski, Leszek Długosz, prof. Ryszard Kantor, dr Marek Klecel, ks. prof. Janusz Królikowski, prof. Grzegorz Kucharczyk, dr Monika Makowska, prof. Aleksander Nalaskowski, prof.

Zobacz fragmenty Zamów książkę