Demokracja w kryzysie i chaos elit. Droga do przewrotu majowego 1926 roku
„Dyktator czy wybawca. Przyczyny i kulisy przewrotu majowego 1926”, wyd. Biały Kruk. Premiera Czy przewrót majowy był wyłącznie zamachem na demokrację, czy też reakcją na jej głęboki kryzys? To pytanie od lat powraca w debacie historycznej i publicznej, dzieląc badaczy, publicystów i opinię społeczną. Z jednej strony wskazuje się na oczywiste naruszenie porządku konstytucyjnego, z drugiej na narastającą niewydolność systemu parlamentarnego, który coraz częściej nie był w stanie zapewnić stabilności państwa.
Prof. Wojciech Polak w książce „Dyktator czy wybawca. Przyczyny i kulisy przewrotu majowego 1926” (wyd. Biały Kruk) wraca do jednego z najbardziej spornych i wciąż budzących emocje momentów w historii II Rzeczypospolitej. Autor nie tylko rekonstruuje przebieg wydarzeń, ale przede wszystkim analizuje mechanizmy narastającego kryzysu parlamentarnego, który doprowadził do przesilenia w maju 1926 roku. W jego ocenie system polityczny coraz wyraźniej tracił zdolność sprawnego funkcjonowania, a konflikt elit politycznych osiągał poziom zagrażający stabilności państwa.
Publikowany fragment stanowi próbę odpowiedzi na pytania o rzeczywistą kondycję demokracji w II RP oraz odpowiedzialność elit za narastający chaos polityczny. To także zaproszenie do refleksji nad tym, gdzie przebiega granica między obroną państwa a naruszeniem zasad ustrojowych.
„Marszałek rzeczywiście złamał demokratyczne reguły panujące w Polsce. Jednakże wcześniej bardzo wielu go zachęcało do przejęcia władzy, a przewrót udał się tylko dzięki dobrowolnej pomocy wielkiej części społeczeństwa. Należy jednak zastanowić się, jak ta demokracja funkcjonowała w II RP i czy jest systemem na tyle idealnym, niepoddającym się manipulacjom, że jej naruszenie jest w sposób bezwzględny ciężkim grzechem. Gdyby sięgnąć do starożytności, to trzeba powiedzieć, że już Platon krytykował demokrację. A niezwykle doświadczony polityk Winston Churchill powiedział przecież: ‘Demokracja to fatalny system, ale niczego lepszego nie wymyślono’. Najważniejsze jest na pewno stwierdzenie św. Jana Pawła II: ‘Demokracja bez wartości łatwo zamienia się w totalitaryzm’.
System demokracji parlamentarnej, jeżeli jest w dodatku oparty na modelu ustrojowym dającym parlamentowi nadmierną przewagę nad rządem i prezydentem, doprowadza często do forowania postaw egoistycznych i karierowiczowskich, stawiania interesów partii i koterii ponad interesy państwa i społeczeństwa, nieustannych sporów i kłótni, nominowania na wysokie stanowiska osób o znikomych kompetencjach, nieudolności w konstruowaniu budżetu, nepotyzmu, kolesiostwa, korupcji itp. O wszystkich tych sprawach mówił marsz. Piłsudski w przytaczanych powyżej wywiadach prasowych przed przewrotem majowym. Fatalne są niektóre tradycyjne mechanizmy demokracji, np. zwyczaj tworzenia koalicji. Powoduje on, że partia, która zdobyła kilkuprocentowe poparcie, uzyskuje teki ministerialne i trzęsie całym społeczeństwem, wprowadzając w dodatku jakieś dziwaczne i szkodliwe reformy (tak dzieje się obecnie w Polsce, szczególnie w oświacie).
Marsz. Józef Piłsudski nie chciał likwidować demokracji parlamentarnej i nie zlikwidował jej po przewrocie majowym. A mógł. Nie doprowadził nawet do rozwiązania parlamentu. A wielu tego od niego oczekiwało”.
Fragment książki prof. Wojciecha Polaka „Dyktator czy wybawca. Przyczyny i kulisy przewrotu majowego 1926”, wyd. Biały Kruk.
Dyktator czy wybawca. Przyczyny i kulisy przewrotu majowego 1926
Bez żadnych nacisków, zupełnie spontanicznie, wybrano go po odzyskaniu niepodległości Naczelnikiem Państwa – za wielkie zasługi w walce o tę niepodległość. Z kolei za boje z bolszewikami Józef Piłsudski został Marszałkiem. Po przegnaniu Sowietów i ustaleniu granic uznano go jednakże w niektórych kręgach politycznych za niepotrzebny balast. Wyzywano go od najgorszych, dyskredytowano jego osiągnięcia. Więc w 1923 r.
Mistrzowska gra Józefa Piłsudskiego
To była zaiste mistrzowska gra – zacząć wojnę w bloku państw, które ją ostatecznie przegrają, a zakończyć wśród zwycięzców! Sam wielki przeciwnik Józefa Piłsudskiego, Roman Dmowski, przyznawał Naczelnikowi, że to był genialny manewr.
Nieznane rozmowy Józefa Piłsudskiego
Sporo pisze się o Józefie Piłsudskim, ale rzadko oddaje się głos jemu samemu. W tej książce jest inaczej.
Tu Marszałek przemawia do nas wprost. Rozmów z nim spisano podczas jego życia nie za wiele, jeszcze rzadziej były publikowane w formie książkowej, trwałej – toteż nie są zbyt znane. A szkoda, gdyż Komendant bardzo dużo opowiadał w nich o sobie; o swoim życiu prywatnym, ale i swoich poglądach na Rzeczpospolitą oraz Europę.
Między nieładem a niewolą. Krótka historia myśli politycznej
Napisana barwnym, literackim językiem, świetnie ilustrowana książka jednego z najwybitniejszych intelektualistów europejskich. Pełna refleksji nad współczesnością historia od starożytnych myślicieli chińskich i filozofów greckich, przez świętych Augustyna i Tomasza, renesansowych humanistów, zachodnich filozofów baroku i oświecenia, po myślicieli polskich (np. Mistrz Wincenty, Paweł Włodkowic, Józef Piłsudski).
Naród niepokonany. Przełomowe momenty polskiej historii
Sarmaci w trudnych okresach Rzeczypospolitej powiadali, że jest ona niczym słońce, choć bowiem zachodzi i popada w mrok, to niebawem wschodzi i znów świeci pełnym blaskiem. Na zawsze nie gaśnie nigdy. O takich wschodach i zachodach naszego kraju i narodu pisze w tej książce wybitny historyk i pisarz, prof. Andrzej Nowak.
Polacy wierni i dzielni
Polacy – kim jesteśmy? Kim byliśmy? Kim powinniśmy być w przyszłości? O. prof. Marian Zawada od ponad 40 lat szuka odpowiedzi na te pytania. Szuka – i znajduje. Zastanawia się nad kondycją naszego narodu od momentu jego narodzin w X wieku po czasy najbardziej współczesne. I nieustannie jest pełen zachwytu nad duszą polską, nad jej zdolnością przetrwania nawet największych kataklizmów, nad jej niezłomnością.
Komentarze (0)
Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników serwisu. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za ich treść. Wpisy są moderowane przed dodaniem.